Mooiste bezienswaardigheden in Omodos - Wat te doen in Omodos?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Omodos

Inleiding tot Omodos

Omodos ligt op ruim achthonderd meter hoogte aan de zuidhelling van het Troodos-gebergte, tussen wijngaarden en dennenbossen. Er wonen zo’n driehonderd mensen, en het dorp is een van de weinige plekken op Cyprus waar de bebouwing er nog uitziet zoals ze bedoeld was: steen, houten balkons, en straatjes die zo smal zijn dat je de auto bij de rand van het dorp laat staan.

Het middelpunt is een groot geplaveid plein met het klooster van het Heilig Kruis erop. Daar draait alles omheen. De straatjes eromheen zitten vol winkeltjes die wijn, zoetigheid, kant en zivania verkopen, en tussen die winkels door zijn er wijnkelders waar je gewoon naar binnen kunt lopen.

Omodos is de bekendste van de Krasochoria, de wijndorpen aan deze helling, en dat merk je aan de drukte. In de middag komen de excursiebussen, en dan is het geen stil bergdorp meer. Kom vroeg of blijf slapen, dan heb je het plein grotendeels voor jezelf.

Geschiedenis van Omodos

De geschiedenis van Omodos hangt aan het klooster. Volgens de overlevering vond de heilige Helena, de moeder van keizer Constantijn, op de terugreis uit Jeruzalem in de vierde eeuw een stuk van het Heilige Kruis en liet dat op Cyprus achter. Het reliek dat in Omodos wordt bewaard, gaat op dat verhaal terug, en om die reliek groeide een klooster en daaromheen een dorp.

Onder de Lusignans en de Venetianen was dit wijnbouwgebied. De hellingen op deze hoogte zijn te steil voor veel anders, maar precies goed voor druiven, en de zoete wijn uit deze streek werd al in de middeleeuwen naar Europa verscheept. In veel huizen zaten wijnpersen, en een daarvan is bewaard gebleven.

Het klooster zoals het er nu staat is grotendeels negentiende-eeuws; de kerk dateert uit 1816. In de twintigste eeuw speelde het dorp een rol in de strijd tegen het Britse bestuur, waarover in een van de kloostervleugels een museum is ingericht. Toen het toerisme op gang kwam, ontdekte men Omodos als het best bewaarde wijndorp van het eiland, en sindsdien leeft het dorp voor een flink deel van de bezoekers die de bergen in komen.

De top 10 bezienswaardigheden in Omodos

Het klooster van het Heilig Kruis

Het Timiou Stavrou-klooster staat midden op het plein en is de reden dat Omodos bestaat. De kerk is van 1816, met een houtgesneden iconostase en een zilveren reliekhouder waarin volgens de overlevering een stuk van het Heilige Kruis wordt bewaard, dat via de heilige Helena op het eiland zou zijn beland.

Om de kerk heen liggen de kloostervleugels met gewelfde gangen en een binnenhof. In die vleugels zitten tegenwoordig twee kleine musea: een over de Cypriotische onafhankelijkheidsstrijd en een met byzantijnse iconen. Je kunt er zo doorheen lopen, en dat is de moeite waard, al was het maar voor het contrast met het drukke plein ervoor.

Bezoekdetails: Dagelijks open, gratis toegang tot de kerk. Bedek schouders en knieën. Een uur is genoeg, inclusief de musea.

Het dorpsplein en de straatjes

Het plein voor het klooster is een van de grootste geplaveide pleinen van Cyprus en meteen de plek waar je begint. Eromheen staan huizen van natuursteen met houten balkons, en aan de randen zitten terrassen.

Vanaf het plein lopen straatjes de helling op die te smal zijn voor auto’s. Daar zit de charme van het dorp: winkeltjes met wijn en zoetigheid, deuropeningen waar vrouwen kant zitten te maken, en tussendoor gewone huizen met wasgoed voor de deur. Loop een paar straten van het plein af en de bussen zijn opeens verdwenen.

Bezoekdetails: Altijd toegankelijk. Parkeer bij de rand van het dorp; in het centrum kom je met een auto niet ver. In de ochtend is het rustiger dan in de middag.

De oude wijnpers

In een oud huis vlak bij het plein staat een linos, een middeleeuwse wijnpers van steen en hout, in de staat waarin hij eeuwenlang is gebruikt. Er zit een enorme houten balk in die met een schroef werd aangedraaid om de druiven uit te persen.

Het is een klein museum, in een paar minuten bekeken, maar het laat wel zien hoe dit dorp aan zijn geld kwam. Bijna elk huis had ooit zo’n installatie of aandeel daarin, en de opbrengst ging naar de handelaars aan de kust. Erbij hoort een uitleg over de commandaria, de zoete wijn die van ingedroogde druiven wordt gemaakt.

Bezoekdetails: Meestal open in de ochtend en vroege middag, kleine of geen toegangsprijs. Vraag er in het dorp naar als de deur dicht is.

De wijnhuizen

Omodos ligt midden in de Krasochoria en er zitten zowel kleine familiewijnhuizen als grotere producenten in en om het dorp. Bij de meeste kun je zonder afspraak binnenlopen om te proeven, en vaak krijg je er brood, olijven en kaas bij.

Vraag naar de inheemse druiven: xynisteri voor wit, maratheftiko en mavro voor rood. De commandaria is de bekendste wijn van de streek en wordt hier ook geschonken. En je krijgt vrijwel zeker zivania aangeboden, de heldere druivenbrandewijn van rond de vijfenveertig procent die na afloop op tafel komt.

Bezoekdetails: De meeste wijnhuizen zijn doordeweeks en op zaterdag open. Zorg voor een chauffeur die niet proeft, want de bergwegen zijn smal en bochtig.

Het kantwerk

In Omodos wordt pipilla gemaakt, een naaldkant die verschilt van het bekendere kantwerk uit Lefkara. Het is fijner en wordt met een naald in de lucht geknoopt in plaats van op een kussen geklost.

Je ziet de vrouwen op stoelen in de deuropening zitten werken, en je kunt het rechtstreeks van hen kopen. Vraag voordat je koopt of het handwerk uit het dorp is, want er wordt ook geïmporteerd werk verkocht dat er op het eerste gezicht op lijkt. Het verschil zit in de regelmaat en de prijs.

Bezoekdetails: Overal in de straatjes rond het plein, vooral in de ochtend. Contant betalen is soms handiger.

De Afami-rots

Boven het dorp steekt een kale rotskam uit boven de dennen. De Afami is te belopen via een pad dat aan de rand van Omodos begint en in ongeveer een uur heen en terug omhoog voert.

Van boven kijk je over de wijngaarden, de omliggende dorpen en bij helder weer helemaal tot de zuidkust. Het is geen zware wandeling, maar er is weinig schaduw en het laatste stuk is rotsig. Aan de rots hangt een plaatselijk verhaal over een verliefd stel dat er niet mocht zijn, wat de bewoners je graag vertellen.

Bezoekdetails: Gratis en altijd toegankelijk. Ga in de ochtend of tegen de avond, neem water mee en draag schoenen met grip.

De beschilderde kerkjes van Troodos

Verspreid over het gebergte staan tien kerkjes die samen op de werelderfgoedlijst van UNESCO staan. Van buiten lijken het schuren met een groot overhangend zadeldak, gebouwd om de sneeuw af te voeren. Binnen zitten ze van de vloer tot het plafond vol byzantijnse muurschilderingen, sommige uit de elfde eeuw.

De dichtstbijzijnde vanuit Omodos zijn te doen als korte rit. Ze zijn niet allemaal tegelijk open en er is meestal geen kassa; in het dorp vraag je naar de sleutelbewaarder, die vaak in het café zit. Fotograferen mag binnen doorgaans niet.

Bezoekdetails: Wisselende openingstijden, gratis of tegen een donatie. Reken per kerkje op een half uur inclusief de rit erheen.

De omliggende wijndorpen

Omodos is het bekendste dorp van de Krasochoria, maar niet het enige. Op korte afstand liggen Vouni, Koilani, Lofou en Vasa, allemaal met dezelfde stenen huizen en wijngaarden maar zonder de bussen.

Lofou ligt spectaculair op een heuveltop en heeft nauwelijks winkels, Vouni is grotendeels gerestaureerd en bijna leeg, en in Koilani zit een klein wijnmuseum. Ze zijn met de auto in een middag te combineren. De wegen ertussen zijn smal en bochtig maar goed onderhouden, en het uitzicht is onderweg het halve werk.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk. Reken op een half uur rijden tussen de dorpen. In de meeste is één taverna, soms alleen in het weekend open.

De Olympus en het hooggebergte

Vanuit Omodos rijd je in ongeveer drie kwartier naar het hoogste punt van Cyprus. De Olympus is 1.952 meter hoog, herkenbaar aan de radarkoepel op de top, en het is er merkbaar koeler dan beneden.

In de zomer lopen er wandelroutes door de dennenbossen langs de hellingen, waaronder een pad dat rond de top voert. In januari en februari ligt hier sneeuw en draaien er een paar skiliften, wat op deze breedtegraad een vreemd gezicht blijft. Bij Troodos Square zit een bezoekerscentrum met uitleg over de wandelroutes en de geologie.

Het gebergte zelf is geologisch een van de merkwaardigste plekken van Europa. Wat je hier onder je voeten hebt, is opgestuwde oceaanbodem: een compleet stuk zeekorst dat miljoenen jaren geleden omhoog is gedrukt en nu bovengronds ligt. Voor geologen is Troodos daardoor een leerboek in het echt, en het is de reden dat op Cyprus al vierduizend jaar koper wordt gewonnen. De naam van het eiland en het woord koper hangen met elkaar samen.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk. Controleer in de winter de wegomstandigheden, want de passen kunnen bij sneeuw dicht zijn. De top zelf is militair gebied en niet te betreden.

Het Kykkos-klooster

Aan de westkant van het gebergte, op ruim een uur rijden van Omodos, ligt het rijkste en bekendste klooster van Cyprus. Kykkos werd in de elfde eeuw gesticht en bewaart een icoon van de Maria die volgens de overlevering door de evangelist Lucas is geschilderd.

Het complex is overweldigend uitgevoerd, met gangen vol goudkleurige mozaïeken en fresco’s die tot ver in de twintigste eeuw zijn aangebracht. Er hoort een uitgebreid museum bij. Iets verderop, op de heuvel Throni, ligt het graf van aartsbisschop Makarios III, de eerste president van Cyprus, die hier als novice begon.

Bezoekdetails: Dagelijks open, entree voor het museum. Bedek schouders en knieën. Reken inclusief de rit op een halve dag.

Reistips voor Omodos

Omodos bereik je alleen met de auto of via een georganiseerde excursie. Vanuit Limassol rijd je in ongeveer drie kwartier de berg op, vanuit Paphos in ruim een uur en vanuit Larnaca in anderhalf uur. Vanaf luchthaven Paphos ben je er in ongeveer vijfenzeventig minuten.

Beste reistijd

Omodos ligt op ruim achthonderd meter en heeft daardoor een heel ander klimaat dan de kust. In juli en augustus is het hier 28 tot 30 graden terwijl het in Limassol 34 is, en juist daarom rijden Cyprioten in de zomer de bergen in. Dat maakt de zomer een goede tijd voor een bezoek, al is het in de weekenden druk op het plein.

September is de mooiste maand: dan is de druivenoogst, ruikt het dorp naar most en zijn de wijnhuizen op hun levendigst. Mei en juni zijn rustiger en groener, met 23 tot 27 graden.

De winter is koud voor Cypriotische begrippen, met 12 tot 13 graden overdag en tien tot twaalf regendagen per maand. Hoger in het gebergte valt dan sneeuw, en de passen richting Olympus kunnen dicht zijn. Controleer de wegomstandigheden voordat je vanaf de kust omhoog rijdt.

Kijk ook naar het tijdstip van de dag. Omodos is de vaste stop van vrijwel elke georganiseerde Troodos-tour, en tussen een uur of elf en drie staan er bussen op de parkeerplaats en is het plein vol. Kom je ’s ochtends vroeg of aan het eind van de middag, dan heb je hetzelfde dorp met een fractie van de mensen, en zitten de wijnhuizen er ook rustiger bij.

Praktisch

Denk eraan dat je op Cyprus links rijdt. De bergwegen zijn goed onderhouden maar smal en bochtig, met weinig vangrail. Rijd rustig, zeker als je hebt geproefd of als er mist hangt. In de winter kan er sneeuw liggen boven de duizend meter.

Parkeren doe je aan de rand van het dorp, want in het centrum kom je met een auto niet ver. Neem contant geld mee, want niet elke kleine winkel of wijnkelder pint. Het is hier ook in de zomer ’s avonds fris, dus een trui is geen overbodige luxe.

Accommodatie in Omodos

Het dorp heeft een handvol kleine gastenverblijven en agrotoeristische huisjes in gerestaureerde stenen panden. Dat is een prettige manier om het gebergte te doen, en ’s avonds is het dorp opeens stil als de bussen weg zijn.

De meeste bezoekers komen echter als dagtrip vanaf de kust en slapen in Limassol of Paphos. Wil je meerdere dagen in Troodos blijven, dan zijn Platres en Kakopetria groter en hebben ze meer keuze.

Eten en drinken in Omodos

De taverna’s aan en rond het plein serveren bergkost: kleftiko van langzaam gegaard lamsvlees, gegrilde halloumi, worstjes en meze met veel groente uit de streek. Het is steviger eten dan aan de kust, wat op deze hoogte logisch voelt.

In september, als de oogst binnenkomt, verandert het ritme in het dorp. Dan wordt er geperst, gestookt en ingemaakt, en staan er in de straatjes ketels waarin druivensap tot siroop wordt ingekookt. Kom je in die periode, dan zie je het dorp niet als decor maar aan het werk, en dat is een compleet ander bezoek dan een middag tussen de winkeltjes in juli.

Het dorp heeft ook zijn eigen brood. Arkatena zijn ronde broodjes die met gistwater van kikkererwten worden gemaakt in plaats van met bakkersgist, waardoor ze luchtig zijn en lang goed blijven. Ze worden twee keer gebakken en zijn daardoor knapperig genoeg om droog te bewaren, wat vroeger het punt was. Je koopt ze vers bij de bakkers rond het plein, en in de winkeltjes liggen ze in zakken als koekje bij de koffie.

De streek staat verder bekend om zijn zoetigheid. Soutzoukos is een reep van ingedikt druivensap waarin amandelen zijn gedompeld, palouze is een pudding van hetzelfde druivensap, en overal liggen potten met vruchten op siroop. In de winkeltjes rond het plein kun je vrijwel alles proeven voordat je koopt.

Dagtrips vanuit Omodos

Omodos zelf is voor de meeste mensen de dagtrip, maar wie in het gebergte blijft, heeft de rest van Troodos voor de deur en de kust binnen een uur.

Lofou

Een klein halfuur rijden naar het oosten ligt Lofou, een buurdorp uit dezelfde wijnstreek maar dan op een heuveltop en zonder winkelstraat. Je zet de auto onderaan neer en loopt de steegjes omhoog. Goed te combineren met Koilani en Vouni in een middag.

Platres

Een halfuur hoger het gebergte in ligt Platres, het oude bergkuuroord waar men vroeger de zomerhitte ontvluchtte. Er zijn meer hotels en taverna’s dan in Omodos, en vanaf het dorp lopen de wandelpaden naar de Kaledonia-waterval en verder richting de Olympus.

Kakopetria

Aan de andere kant van het gebergte ligt Kakopetria, ongeveer een uur rijden over de bergwegen. Het is een tweede oud bergdorp, maar dan met een rivier door het midden en houten balkons boven het water. Onderweg kom je langs een paar van de beschilderde kerkjes die op de werelderfgoedlijst staan.

Limassol en de kust

Drie kwartier naar het zuiden ligt Limassol, met het kasteel, de promenade en het antieke Kourion. Het is de dichtstbijzijnde stad en de logische stop als je van de bergen naar de zee wilt.

Paphos

Ruim een uur naar het westen ligt Paphos, met de Romeinse mozaïeken en de Koningsgraven. De rit erheen loopt door de westelijke uitlopers van het gebergte en is op zichzelf de moeite waard.

Nicosia

Anderhalf uur naar het noordoosten ligt Nicosia, de hoofdstad in het binnenland. Het contrast met een bergdorp van driehonderd inwoners is compleet, en het is de enige plek op het eiland waar je de deling van Cyprus van dichtbij ziet.

Conclusie

Omodos is de eenvoudigste manier om te zien dat Cyprus meer is dan zijn kust. Een geplaveid plein met een klooster erop, straatjes die te smal zijn voor auto’s, en wijnkelders waar je zo naar binnen loopt. Kom vroeg in de ochtend of blijf slapen, want tussen elf en vier is het dorp van de excursiebussen. En houd een dag over voor de kerkjes en de hoge toppen, want daarvoor rijd je in werkelijkheid de bergen in.

Veelgestelde vragen