Mooiste bezienswaardigheden in Lefkara - Wat te doen in Lefkara?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Lefkara

Lefkara ligt op ruim 600 meter hoogte tegen de zuidoostelijke uitlopers van het Troodos-gebergte, een half uur rijden vanaf de kust bij Larnaca. Het bestaat uit Pano Lefkara boven en Kato Lefkara ruim een kilometer lager, samen nog geen duizend inwoners. Bekend werd het door het borduurwerk dat de vrouwen hier al eeuwen maken en dat sinds 2009 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed staat. Daarnaast zijn er de zilversmeden en de kalkstenen steegjes.

Inleiding tot Lefkara

Wie vanaf de snelweg tussen Larnaca en Limassol de bergen in draait, ziet Lefkara na een paar bochten boven zich liggen: een compact dorp van lichte kalksteen onder terracotta daken, tegen een kale helling geplakt. De naam komt van die steen, want lefkos betekent wit.

Pano Lefkara is het bovendorp en de plek waar vrijwel alles gebeurt. Het plein met de kerk vormt het middelpunt, en daarvandaan lopen steegjes de helling op en af die te smal zijn voor een auto. Daar zitten de winkeltjes met kant, zilver en zoetigheid, en bij mooi weer zitten de vrouwen ervoor te borduren. Kato Lefkara, 1,2 kilometer lager, is een stuk leger en stiller.

Het dorp leeft van bezoekers, en dat merk je aan het ritme van de dag. Tussen elf en drie staan de excursiebussen op de parkeerplaats en is de hoofdstraat vol. Kom je vroeg of laat in de middag, dan heb je hetzelfde dorp met een fractie van de mensen.

Geschiedenis van Lefkara

Lefkara duikt voor het eerst op in de twaalfde eeuw, in het testament van de heilige Neofytos. Onder de Franken en de Venetianen, tussen 1191 en 1571, groeide het dorp hard, en in de zestiende eeuw was het een van de grootste plaatsen van het eiland. Uit die Venetiaanse periode stamt volgens de overlevering ook het kantwerk: rijke dames uit Venetië zouden de zomers in de koelere bergen hebben doorgebracht en de dorpsvrouwen hun borduursteken hebben geleerd. Bewijs is er niet, en UNESCO houdt het erop dat er in Lefkara al sinds zeker de veertiende eeuw geborduurd wordt, dus ruim voor de Venetianen het eiland overnamen.

De meeste huizen die je nu ziet dateren uit de Ottomaanse tijd, van 1571 tot 1878, toen Lefkara een gemengd dorp was. Bij de telling van 1946 woonden er 2.530 Grieks-Cyprioten en 473 Turks-Cyprioten. Die laatste groep vertrok tijdens het geweld van 1963 en 1964 en opnieuw in 1974.

Tussen de jaren dertig en de jaren zeventig halveerde de bevolking door emigratie, terwijl de kantverkopers met hun koffers de wereld over trokken om hun werk aan de man te brengen. Dat het dorp niet leegliep, komt door het toerisme dat daarna op gang kwam. De UNESCO-erkenning van 2009 is sindsdien het uithangbord.

De top 10 bezienswaardigheden in Lefkara

De kerk van het Heilig Kruis (Timios Stavros)

De hoofdkerk van Pano Lefkara gaat terug tot de veertiende eeuw, al is wat je nu ziet in de negentiende en vroege twintigste eeuw flink verbouwd. Binnen staat een houtgesneden iconostase uit 1760 met daarin een verguld zilveren kruis waarop veertien taferelen uit het leven van Christus staan afgebeeld. Volgens de plaatselijke overlevering bracht de heilige Helena een splinter van het Ware Kruis naar het dorp, wat de kerk haar naam zou hebben gegeven. Dat is een traditie en geen vaststaand feit, maar het verklaart wel waarom deze kerk voor de streek zo zwaar weegt.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, geen entree, een gift in het offerblok wordt op prijs gesteld. De kerk staat aan het plein midden in Pano Lefkara en is doorgaans overdag open. Houd schouders en knieën bedekt, en fotograferen binnen mag lang niet altijd.

De kalkstenen straatjes en het dorpsplein van Pano Lefkara

De steegjes zijn van lichte kalksteen, met huizen onder terracotta dakpannen die grotendeels uit de Ottomaanse tijd stammen. Vanaf de rand van het dorp kijk je over de uitlopers van het Troodos-gebergte tot aan de vlakte bij Larnaca, en bij helder weer zie je de zee liggen.

Aan het plein zitten de cafeneia waar de oude mannen van het dorp koffie drinken en tavli spelen, het Cypriotische backgammon. Ga daar een half uur zitten en je hebt door hoe dit dorp buiten de bussen om functioneert.

Bezoekdetails: Altijd toegankelijk en gratis. Parkeer op de parkeerplaats aan de rand van het dorp, want met de auto kom je de steegjes niet door. Het dorp loopt behoorlijk op en af, dus trek schoenen met grip aan.

Het lefkaritika-kantwerk en de kantwerksters

Lefkaritika staat sinds 2009 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Het gaat om geometrische patronen op linnen, opgebouwd uit ajoursteek en satijnsteek, waarbij draden uit de stof worden getrokken en de rest tot figuren wordt vastgezet. Aan een groot tafelkleed wordt maandenlang gewerkt. In 1889 kwam er een kantschool in het dorp, en daarna kreeg het werk zijn oude reputatie terug.

Het verhaal dat Leonardo da Vinci hier in 1481 een altaarkleed voor de Dom van Milaan kocht is een lokale overlevering waar geen bewijs voor bestaat, al vertelt half het dorp het je met overtuiging.

Bezoekdetails: Bij mooi weer zitten de vrouwen voor hun winkeltje te borduren en mag je gewoon kijken, gratis. Let op de prijs, want echt handwerk kost al gauw honderden euro’s en machinaal geweven imitatie wordt er tussendoor verkocht. Vraag om een certificaat of naar de naam van de maakster.

Museum voor traditioneel borduur- en zilversmeedwerk

Het museum zit in het kalkstenen huis van de familie Patsalos, een van de rijkste families van het dorp. De Afdeling Oudheden kreeg het pand in 1983 via een schenking, restaureerde het en opende het in augustus 1988 voor publiek. Beneden zie je de eetkamer en de voorraadkelder met grote pithoi, de aardewerken vaten waarin olie en graan werden bewaard. Boven is de inrichting van een welgesteld Lefkara-huis te zien, met klederdracht, zilverwerk en oud kantwerk, en in een bijgebouw staat een gereconstrueerde smidse.

Het is in een uur bekeken en geeft je de context die je in de winkeltjes niet krijgt.

Bezoekdetails: Toegang is gratis. Open van 16 september tot 15 april van 8.30 tot 16.00 uur en van 16 april tot 15 september van 9.30 tot 17.00 uur, gesloten op een aantal feestdagen. Die tijden worden door de Afdeling Oudheden weleens aangepast, dus check ze voor je gaat. Het museum ligt op loopafstand van het plein, telefoon +357 24 342326.

De zilversmeden en hun filigraanwerk

Naast kant leeft Lefkara al sinds de Venetiaanse tijd van filigraan, zilverdraad dat tot kruisjes, sieraden en iconen wordt gevlochten. Het is precisiewerk waarbij dunne draden met de pincet in een patroon worden gelegd en daarna aan elkaar gesoldeerd. In een handvol werkplaatsen langs de hoofdstraat zit de smid met de deur open te werken.

Het Lefkara Handicraft Centre geeft demonstraties en verkoopt werk van erkende ambachtslieden, handig als je zeker wilt weten dat je iets uit het dorp zelf koopt.

Bezoekdetails: Winkels en werkplaatsen zijn meestal open van ongeveer 9.00 tot 17.00 uur, in de zomer vaak langer, en rondkijken kost niets. Kijk naar het stempel 925 voor echt sterlingzilver.

Kato Lefkara en de kapel van Aartsengel Michael

Kato Lefkara ligt 1,2 kilometer lager dan het bovendorp en telde bij de telling van 2011 nog 128 inwoners, dus je loopt er door lege straten. Geen winkels, geen bussen, alleen huizen waarvan een deel dichtgetimmerd is.

Aan de zuidkant, tussen de akkers, staat de byzantijnse koepelkerk van Aartsengel Michael, met fresco’s die van de twaalfde tot de vijftiende eeuw dateren, onder meer van de Doop en van de heilige Neofytos. Een klokkentoren heeft de kerk niet. In plaats daarvan hangt er een simantron, een houten plank waar met een hamer op wordt geslagen om de dienst aan te kondigen.

Bezoekdetails: Gratis, maar de kapel zit vaak op slot. De sleutel ligt bij het koffiehuis of bij de gemeenschapsraad van Kato Lefkara, vraag er in het dorp naar. Vanaf Pano Lefkara ben je er in een paar minuten met de auto of in een klein half uur te voet bergaf. Parkeren kan langs de weg bij de kerk.

Het klooster van Agios Minas bij Vavla

Dit klooster uit de vijftiende eeuw staat in een groen dal bij het dorp Vavla, aan de Maroni-rivier, en het contrast met het kale land eromheen is groot. De kerk combineert byzantijnse en gotische bouwvormen, met spitsbogen en zijportieken, en op de noord- en zuidmuur hangen twee grote schilderingen van Agios Georgios en Agios Minas uit 1757.

Sinds 1965 wonen er nonnen, die iconen schilderen en bij de ingang zelfgemaakte jam en ingemaakt fruit verkopen. Het is er stiller dan waar ook in Lefkara zelf.

Bezoekdetails: Doorgaans open van oktober tot april van 9.30 tot 11.30 en van 14.00 tot 16.00 uur, van mei tot september van 9.30 tot 11.30 en van 15.00 tot 16.30 uur, maar de zusters passen die tijden aan als het klooster dat uitkomt, dus bel vooraf als je van ver komt. Toegang is gratis, bedekte kleding is verplicht en groepen moeten zich vooraf melden. Vanaf Lefkara is het een kilometer of tien westwaarts via Kato Drys en Vavla, een kwartier rijden.

Kato Drys en het Bijen- en Borduurmuseum

Kato Drys ligt ruim twee kilometer van Pano Lefkara en is het geboortedorp van de heilige Neofytos de Kluizenaar, die er in 1134 ter wereld kwam. Zijn geboortehuis staat er nog en is aangegeven. Er komen maar weinig bezoekers, en dat is precies de aantrekkingskracht.

Het Bijen- en Borduurmuseum zit in een woning van zo’n 300 jaar oud en toont ruim duizend voorwerpen over dorpsleven, landbouw en imkerij, van oude korven tot gereedschap dat je nergens anders meer ziet. In een tweede huis hangt kantwerk dat teruggaat tot 1880, en ook hier wordt nog geborduurd.

Bezoekdetails: Het museum is het hele jaar open, in de zomer met een lange middagpauze en in de winter aaneengesloten tot een uur of vier. De entree is een paar euro. Buiten die uren kun je bellen voor een afspraak. Je rijdt er in vijf minuten heen of je loopt het natuurpad vanaf Pano Lefkara. Parkeren gaat het makkelijkst bij de kerk aan het plein.

De neolithische nederzetting van Choirokoitia

Choirokoitia staat sinds 1998 op de Werelderfgoedlijst en was bewoond van het zevende tot het vierde millennium voor Christus. De ronde woningen, tholoi genoemd, hebben een doorsnede van ruim twee tot negen meter, en het dorp was beschermd door een muur van 2,5 meter dik. Porphyrios Dikaios groef de plek vanaf 1934 op en legde er meer dan vijftig huizen bloot. Bij de ingang staan vijf nagebouwde huizen met replica’s van het opgegraven huisraad, wat meer zegt dan de fundamenten bovenop de heuvel.

Bezoekdetails: Open van 16 september tot 15 april van 8.30 tot 17.00 uur en van 16 april tot 15 september van 8.30 tot 19.30 uur, gesloten op 1 januari, eerste kerstdag en orthodox Pasen. De entree is een paar euro, het actuele tarief staat bij de kassa. Vanaf Lefkara is het een kilometer of tien, een kwartier rijden, met een gratis parkeerplaats bij de ingang. Neem een hoed mee, want op de helling is geen schaduw.

De natuurpaden rond Lefkara

Het natuurpad van Pano Lefkara naar Kato Drys is 2,5 kilometer lang, gaat door boomgaarden en olijfgaarden en kost ongeveer een uur, vrijwel alleen maar bergaf. Voor de terugweg spreek je iets af.

Het rondje naar de kerk van Metamorfosi tou Sotiros meet 2,3 kilometer en duurt anderhalf uur, met uitzicht over beide Lefkara’s, Kato Drys, de Dipotamos-dam en het dal van Agios Minas. Het laatste stuk loopt zo’n 600 meter over de doorgaande weg, dus let daar op het verkeer.

Bezoekdetails: Gratis en het hele jaar open, de startborden staan aan de rand van Pano Lefkara. Neem stevige schoenen en minstens een liter water mee, want onderweg is er niets te koop. Vertrek in de zomer voor 9.00 uur, dan loop je nog in de schaduw.

Reistips voor Lefkara

Hoe kom je er

Vanaf luchthaven Larnaca is het een kilometer of veertig naar Lefkara en ben je er in ruim een half uur, over de snelweg A1 richting Limassol en dan de afslag Kofinou of Skarinou, waarna een bochtige weg je naar boven brengt. Vanuit Limassol rijd je drie kwartier en vanuit Nicosia een klein uur. Er rijdt geen bus die voor bezoekers bruikbaar is, dus het wordt een huurauto, een taxi of een excursie.

Beste reistijd

Op ruim 600 meter is het hier zo’n drie tot vier graden koeler dan aan zee. Aan de kust loopt het gemiddelde dagmaximum in juli en augustus op tot 33 graden, in het dorp zit je dan rond de 29. Cyprioten rijden in die maanden dan ook graag de bergen in voor een lunch.

Het mooist is het in april en mei, met 23 tot 27 graden aan de kust en dus 20 tot 23 in het dorp, en met groen op de hellingen. September en oktober werken net zo goed, met 31 en 28 graden beneden en zeewater van 27 respectievelijk 25 graden als je de dag aan zee afsluit. In de winter is het in Lefkara een graad of 14, met regelmatig regen en soms mist in het dal.

Praktisch

Op Cyprus rijd je links, een erfenis uit de Britse tijd. De weg omhoog is goed onderhouden maar smal en bochtig, met weinig vangrail, dus rijd rustig.

Neem contant geld mee, want niet elke werkplaats pint. Op deze hoogte is het ’s avonds ook in de zomer fris, dus gooi een trui in de auto. Onderhandelen over de prijs van kantwerk is niet gebruikelijk en valt hier slecht.

Accommodatie in Lefkara

Het dorp heeft een handvol kleine gastenverblijven en agrotoeristische huisjes in gerestaureerde kalkstenen panden, vaak met een binnenplaatsje en dikke muren die de warmte buiten houden. Wie hier slaapt, maakt de omslag na vieren mee, als de laatste bus weg is.

De meeste bezoekers slapen echter aan de kust. Larnaca ligt op een half uur en Limassol op drie kwartier, en beide hebben veel meer keuze.

Eten en drinken in Lefkara

Rond het plein en langs de hoofdstraat zitten dorpstavernes waar je meze eet: halloumi van de grill, gevulde wijnbladeren, koriander-olijven en kleftiko uit de oven. Een gerecht dat je hier vaker op de kaart ziet dan aan de kust is tavas, lamsvlees dat urenlang in een aardewerken pot met komijn en tomaat gaart tot het uit elkaar valt.

Zoet is Lefkara bekend om loukoumia, zachte blokjes met rozenwater, mastiek of bergamot en een dikke laag poedersuiker. Ze worden hier sinds de late negentiende eeuw gemaakt en liggen in vrijwel elk winkeltje. Vraag ook naar sykopittes, platte koeken van gedroogde vijgen, en naar glyka tou koutaliou, ingemaakt fruit op lepel dat je bij de koffie krijgt. Het klooster van Agios Minas verkoopt zelfgemaakte jam en siropen.

Reserveren hoeft doordeweeks zelden, maar op zondag zit het dorp vol dagjesmensen uit Larnaca en Limassol en zijn de terrassen rond een uur of een allemaal bezet.

Dagtrips vanuit Lefkara

Lefkara ligt midden tussen de grote steden van het zuiden, dus je zit overal binnen een uur. Een goede tussenstop op een rit van oost naar west.

Zygi

Een kilometer of twintig naar beneden, nog geen half uur rijden, ligt Zygi aan zee. Het is een klein vissersdorp met een haven en zo’n vijftien vistaverna’s aan de kade, waar mensen uit de hele omgeving voor komen eten. De vis gaat per kilo, dus vraag wat er die dag binnenkwam. De weg naar beneden loopt langs Choirokoitia, zodat je ’s ochtends de neolithische nederzetting doet en ’s middags of ’s avonds aan de haven eet.

Larnaca

Een half uur naar het oosten ligt Larnaca, een kilometer of veertig over de snelweg. Daar staan de Lazaruskerk met de crypte eronder en het fort aan het eind van de palmenboulevard, en aan de rand van de stad ligt het zoutmeer waar in de winter flamingo’s neerstrijken. Veel bezoekers combineren Lefkara met de aankomst- of vertrekdag op de luchthaven.

Limassol

Drie kwartier naar het zuidwesten, ongeveer vijftig kilometer, ligt Limassol. De havenstad heeft een middeleeuws kasteel, een lange promenade en een oude stad die de laatste jaren flink is opgeknapt. Net buiten de stad liggen het antieke Kourion met zijn theater boven de kliffen en het kasteel van Kolossi.

Nicosia

Een klein uur naar het noorden ligt Nicosia, de hoofdstad in het binnenland, ruim vijftig kilometer over de snelweg. De Venetiaanse stadsmuren, de overdekte Ledra-straat en de musea maken het een heel andere dag dan een bergdorp van duizend inwoners, en nergens zie je de deling van Cyprus zo van dichtbij.

Conclusie

In Lefkara zie je een ambacht dat nog echt beoefend wordt en niet alleen in een vitrine ligt. De vrouwen met hun borduurwerk voor de deur, de zilversmid achter zijn brander en de steegjes met uitzicht over de vlakte vullen een halve dag. Met het klooster van Agios Minas of Choirokoitia erbij heb je een volle dag in het binnenland. Kom voor elf uur of na vieren, want daartussen is het dorp van de bussen.

Veelgestelde vragen