Mooiste bezienswaardigheden in Agros - Wat te doen in Agros?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Agros

Agros ligt op zo’n 1.100 meter in Pitsilia, het oostelijke deel van het Troodos-gebergte, en ruikt in mei naar rozen. Het dorp is als een amfitheater tegen de helling gebouwd, met de klokkentoren van de kerk in het midden. Hier maken ze rozenwater, roken ze ham en worst op hout en koken ze fruit in suikersiroop, en bij al die makers kun je binnenlopen.

Inleiding tot Agros

Souvenirwinkels zul je in Agros nauwelijks vinden. Het is een werkend bergdorp van ruim achthonderd mensen, met boomgaarden, wijngaarden en rozenvelden op de terrassen eromheen. De straten lopen steil omhoog en omlaag, en vanaf bijna elke bocht kijk je over het dal.

Wat Agros apart zet, zijn de kleine familiebedrijven. Een rozenwaterstokerij, een rokerij voor vleeswaren en een zoetmakerij liggen op een paar minuten lopen van elkaar, en ze vinden het geen probleem als je even komt kijken. Agros staat ook in het netwerk van gemeenschappen dat UNESCO koppelt aan het mediterrane dieet, en dat proef je.

Voor de oostelijke Troodos is het dorp bovendien een handige uitvalsbasis. Er zijn hotels, wat in Pitsilia niet vanzelfsprekend is, en twee wandelpaden beginnen in het dorp zelf. Binnen twintig minuten rijden sta je bij twee beschilderde kerkjes die op de werelderfgoedlijst staan. En het is hier een stuk rustiger dan aan de Platres-kant van het gebergte.

Geschiedenis van Agros

Het dorp dankt zijn naam aan een klooster. Volgens de overlevering vluchtten in de tijd van de beeldenstrijd, in de achtste of negende eeuw, veertig monniken uit Kyzikos in Klein-Azië naar Cyprus. Ze hadden een Maria-icoon bij zich. Eerst woonden ze in een grot, daarna bouwden ze een klooster dat ze vernoemden naar hun moederklooster: Megalos Agros, het Grote Veld.

Lang stond dat klooster vrijwel alleen op de helling. Volgens de lokale geschiedschrijving veranderde dat in 1692, toen een epidemie een groot deel van de eilandbewoners trof. Wie in de nederzettingen in de omgeving overleefde, trok naar het klooster, en rond die kern groeide het dorp.

In 1894 werd het klooster afgebroken. Een paar decennia later, in 1919, bouwden de dorpelingen op dezelfde plek de huidige kerk van Panagia Eleousa. Wat er uit het klooster gered kon worden, waaronder iconen uit de twaalfde eeuw, staat nu in een kapel ernaast. Tussen 1932 en 1934 werkte de schilder Solomos Frangoulidis in het dorp en maakte hij de iconen voor de nieuwe kerk.

In de twintigste eeuw kwam daar de handel bij die Agros nu bekend maakt. De familie Tsolakis begon in 1948 met rozenwater, in 1964 kwam er een kleine dam in de rivier de Limnatis, en in 1978 en 1986 volgden de rokerij en de zoetmakerij. Agros is ook het enige Cypriotische lid van Douzelage, een netwerk van zusterplaatsen.

De top 10 bezienswaardigheden in Agros

Rozenfabriek Chris N. Tsolakis

De familie Tsolakis stookt sinds 1948 rozenwater van de Rosa damascena die rond het dorp groeit. In de fabriek aan de Triantafyllou-straat laten ze je zien hoe dat gaat: de verse bloemblaadjes worden met water gedistilleerd, de damp wordt afgekoeld en wat eruit druppelt is rozenwater. Je mag ruiken en proeven, en dat is meteen het verschil met een flesje uit de supermarkt.

In de winkel staat alles wat je van een roos kunt maken. Rozenwater en rozenolie natuurlijk, maar ook crèmes, jam, chocolade, likeur, wijn en thee. Kom je in mei, vraag dan of je ’s ochtends vroeg mee kunt naar het veld om te plukken. Dat is niet elke dag mogelijk, maar het wordt wel aangeboden.

Bezoekdetails: De rondleiding is gratis. Volgens de laatst bekende opgave open maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 18.30 uur, zaterdag van 9.00 tot 18.30 uur en zondag van 10.00 tot 18.30 uur. Adres: Triantafyllou 12, in het dorp zelf.

De rozenvelden en het Rozenfeest

Rond Agros liggen de rozenvelden op terrassen tegen de berg. In april en mei staan de struiken in bloei en wordt er geplukt, altijd bij zonsopgang, omdat de bloemen dan het meeste geur hebben. Wie op een meiochtend door het dorp loopt, ruikt dat zonder te zoeken.

Elk jaar in mei viert Agros dat met het Rozenfeest. Het is verspreid over een paar weekenden, met een markt vol rozenproducten, proeverijen, dans en muziek. Het feest vindt plaats bij het Glafkos Clerides-sportcentrum aan de Triantafyllon-straat. Het is een echt dorpsfeest en de sfeer is ontspannen.

Bezoekdetails: De velden zie je vanaf de wegen rond het dorp; loop niet zomaar een privéveld in. De toegang tot het Rozenfeest is meestal gratis; eten, drinken en workshops betaal je apart. De data voor het volgende jaar worden pas in het voorjaar bekend, dus kijk vlak voor je reis even na.

Kerk van Panagia Eleousa

Midden in het dorp staat de kerk van Panagia Eleousa, gebouwd in 1919 op de plek waar het klooster Megalos Agros stond. Het is een stenen kerk met drie beuken en een koepel, en de hoge klokkentoren met drie klokken zie je vanaf de hele helling. Voor veel bezoekers is het het eerste herkenningspunt als ze het dorp in rijden.

Binnen hangen de iconen die Solomos Frangoulidis in de jaren dertig voor de kerk schilderde. Het plein ervoor is een goede plek om even te gaan zitten en over het dal te kijken.

Bezoekdetails: Gratis toegang. Vaste openingstijden zijn niet bekend; de kerk is overdag regelmatig open, en anders vraag je in het dorp. Schouders en knieën bedekt.

Byzantijns kerkmuseum van Megalos Agros

Naast de Panagia Eleousa staat een kapel die is herbouwd naar beschrijvingen van het oude klooster. Er staat een iconostase met iconen uit de twaalfde eeuw, samen met oude boeken en voorwerpen die uit het klooster zijn gered voordat het in 1894 verdween. Het is klein, maar het is het enige tastbare dat nog over is van de plek waar het dorp mee begon.

Het museum is niet op de gok open. Wie het wil zien, moet even bellen met de gemeenschapsraad van Agros. Dat klinkt omslachtig, maar zo gaat het bij veel kerkmusea in de Troodos, en met een beetje geluk komt er iemand om open te doen.

Bezoekdetails: Alleen op afspraak via de gemeenschapsraad, telefoon +357 25521333. Het museum ligt direct naast de kerk van Panagia Eleousa. Bel liefst een dag van tevoren.

Frangoulidis-museum

Solomos Frangoulidis hoorde bij de eerste generatie Cypriotische schilders. Van 1932 tot 1934 woonde en werkte hij in Agros, en in die jaren schilderde hij de draagbare iconen van de nieuwe dorpskerk. In 2004 opende het dorp in een ruimte van de kerk een klein museum over hem.

Het museum is klein en je bent er snel doorheen. Loop daarna de kerk in, want daar hangen zijn iconen op de plek waarvoor hij ze maakte.

Bezoekdetails: Bij de kerk van Panagia Eleousa. Openingstijden zijn niet bekend; waarschijnlijk regel je een bezoek via hetzelfde nummer als het kerkmuseum, +357 25521333.

Kafkalia, de vleeswarenmakerij

Pitsilia is de streek van het gerookte varkensvlees, en Kafkalia maakt het sinds 1978. Het familiebedrijf marineert het vlees in eigen rode dorpswijn en rookt het op hout, zonder conserveermiddelen. In de winkel liggen de drie klassiekers: lountza (gerookte varkenshaas), loukaniko (worst) en chiromeri (gedroogde en geperste ham).

Die drie hebben Europese bescherming. Chiromeri Pitsilias kreeg in oktober 2020 een beschermde geografische aanduiding, Loukaniko Pitsilias en Lountza Pitsilias volgden in februari 2021. Alleen wat volgens het recept in deze streek wordt gemaakt, mag die naam dragen. Proef het dun gesneden, met een stuk brood en een glas wijn. Zo eten de mensen hier het zelf ook.

Bezoekdetails: Kyriakou Apeptou 36, in het dorp. Er is een winkel; wil je een kijkje in de rokerij, vraag dat dan vooraf via telefoon 25521426.

Niki’s Sweets

Op Cyprus krijg je bij een bezoek vaak een schaaltje glyka tou koutaliou, lepelzoetjes. Dat is fruit, noten of zelfs groente dat in suikersiroop is gekonfijt en dat je met een lepeltje eet, met een glas water erbij. Bij Niki’s Sweets, sinds 1986 de zaak van Niki Agathokleous, maken ze dat met fruit uit de omgeving.

Daarnaast staan er jam, johannesbroodstroop, epsima (ingekookte druivenmost) en gedroogde vijgen op de planken. Ook soutzoukos maken ze hier, de snoeren noten die in ingedikte druivenmost worden gedoopt. Met wat geluk zie je ze aan het werk.

Bezoekdetails: Triantafyllon 5, telefoon 25521400. De winkel is normaal gesproken dagelijks open, maar vaste tijden staan nergens officieel; bel even als je er speciaal voor komt.

Natuurpad Agros - Kato Mylos

Dit rondje van 6 kilometer begint bij hotel Rodon aan de noordkant van het dorp en laat je in twee uur zien waar Agros van leeft. Je loopt eerst door boomgaarden met appels, kersen en peren, langs wijngaarden en rozenvelden. Daarna gaat het pad het bos in, waar je uitzicht krijgt over de omliggende dalen.

Het laatste stuk loopt over asfalt terug naar het dorp. Dat is minder mooi, maar het hoort erbij. Het pad heeft moeilijkheidsgraad 2, dus het is goed te doen zonder veel wandelervaring. In het voorjaar, als de boomgaarden bloeien, is het op zijn best.

Bezoekdetails: Gratis en vrij toegankelijk. 6 kilometer, ongeveer 2 uur, moeilijkheidsgraad 2. Start bij hotel Rodon. Neem water mee en draag schoenen met grip.

Madari en Teisia tis Madaris

Boven Agros ligt de Madari, een bergrug met een brandwachttoren op de top. Vanuit het dorp loop je er heen via een pad dat begint bij de rondweg boven de dam: 7 kilometer en ongeveer drie uur, moeilijkheidsgraad 3. Reken op flink klimmen.

Wie minder wil lopen, rijdt naar de brandwachttoren op de Madari via de weg Chandria-Polystypos; de laatste 800 meter zijn onverhard. Vanaf de toren loop je het rondje Teisia tis Madaris, 3 kilometer en anderhalf uur langs rotswanden. Bij helder weer kijk je over de Mesaoria-vlakte tot de baai van Morphou. Een derde pad loopt van Agros naar Lagoudera, ook 7 kilometer.

Bezoekdetails: Gratis. Vanaf Agros 7 kilometer en ongeveer 3 uur; het rondje vanaf de brandtoren is 3 kilometer en 1,5 uur. Neem water en een laag extra mee, want boven is het frisser.

De UNESCO-kerken van Pelendri en Lagoudera

Binnen een kwartier tot twintig minuten rijden staan twee van de beschilderde kerken die samen sinds 1985 op de werelderfgoedlijst van UNESCO staan. De Timios Stavros in Pelendri, op 9 kilometer ten zuidwesten van Agros, is halverwege de twaalfde eeuw gebouwd en later uitgebreid. Het grootste deel van de fresco’s komt uit de tweede helft van de veertiende eeuw, de Palaiologentijd.

De Panagia tou Araka in Lagoudera ligt op ruim 12 kilometer naar het noorden. Van buiten ziet hij eruit als een schuur met een groot zadeldak, maar binnen zijn de muren vol beschilderd. Je kunt ze allebei op één ochtend of middag doen, als je rekening houdt met de middagpauze.

Bezoekdetails: Pelendri: volgens Visit Cyprus van dinsdag tot en met zaterdag 10.00-13.00 en 14.00-17.30 uur in de zomer en 10.00-16.30 uur in de winter, zondag 11.00-16.30 uur, dicht op feestdagen. Andere bronnen noemen andere tijden, dus check vooraf. Lagoudera: maandag tot en met zaterdag 9.00-13.00 en 15.00-17.30 uur (zomer tot 18.00), zondag 10.00-13.00 en 15.00-17.30 uur, dicht op feestdagen, telefoon +357 99557369. Binnen mag je meestal niet fotograferen.

Reistips voor Agros

Hoe kom je er

Een huurauto is voor Agros zo goed als noodzakelijk. Vanaf luchthaven Larnaca is het 91 kilometer en ruim anderhalf uur rijden, het laatste deel over bochtige bergwegen. Vanuit Limassol ben je er in ongeveer 50 minuten. Wil je niet zelf rijden, dan kun je een transfer boeken.

Beste reistijd

Mei is de maand van Agros. Dan bloeien de rozen, wordt er geplukt en is er het Rozenfeest. April is ook mooi, met bloeiende boomgaarden en frisse temperaturen om te wandelen. In september en oktober is het weer prettig voor de wandelpaden.

In de zomer is het hier merkbaar koeler dan aan de kust, met een gemiddelde rond de 26 graden. Ben je de hitte beneden zat, dan is Agros een prima plek om een paar dagen bij te komen. In de winter kan er sneeuw liggen. De laatste jaren is er van eind november tot begin januari een kerstdorp.

Praktisch

Op Cyprus rijd je links. De bergwegen naar Agros zijn smal en bochtig, dus rijd rustig en houd rekening met tegenliggers in de bochten. In de winter is een auto met goede banden geen overbodige luxe.

Het dorp zelf is steil, dus goede schoenen zijn handig, ook als je niet gaat wandelen. ’s Avonds koelt het af, ook in de zomer, dus neem een trui mee. Neem wat contant geld mee voor de kleine familiebedrijven.

Accommodatie in Agros

Agros heeft iets wat veel dorpen in Pitsilia missen: een echt hotel. Het Rodon ligt boven het dorp, op zo’n 1.100 meter, en daarnaast vind je een paar kleinere adressen. Daardoor kun je hier makkelijk een paar nachten blijven en de oostelijke Troodos vanaf één plek verkennen.

In mei, rond het Rozenfeest, en in de kerstperiode is het drukker, dus boek dan op tijd. De rest van het jaar is er meestal wel plek. Slaap je liever aan zee, dan is Agros vanuit Limassol als dagtrip te doen.

Eten en drinken in Agros

Eten in Agros draait om wat het dorp zelf maakt. Bestel in een taverne een schotel met lountza, loukaniko en chiromeri uit de rokerijen van Pitsilia, dun gesneden en met brood. Halloumi van de grill en een dorpssalade horen er vaak bij.

Bij de koffie krijg je hier vaak een lepelzoetje, en dat is het moment om er een van Niki’s te proeven. Rozen vind je ook in de winkel van de rozenfabriek, in jam, chocolade en likeur. Voor wie iets mee naar huis wil nemen, zijn de winkels van de makers de beste plek.

Drinken doe je rode dorpswijn, dezelfde wijn waarin de vleeswaren worden gemarineerd. Kyperounta, een minuut of twintig rijden, heeft een wijnmakerij op zo’n 1.400 meter, een van de hoogst gelegen van Europa. Bel daar wel vooraf. En sluit af met een Cypriotische koffie, in een klein kopje met een glas water erbij.

Dagtrips vanuit Agros

Agros ligt aan de oostkant van het gebergte, en vandaar kun je zowel de bergen in als naar de kust. Een korte rit verder, bij Platanistasa, staat nog een UNESCO-kerk, de Stavros tou Agiasmati, maar de openingstijden zijn daar onregelmatig en de sleutel haal je in het koffiehuis van het dorp.

Platres

Ongeveer 26 kilometer naar het westen, zo’n 40 minuten rijden, ligt Platres, het bekendste bergdorp van Cyprus. Daar beginnen de paden naar de Caledonia- en de Millomeris-waterval, en het Troodos-plein met de hoogste top ligt vlakbij. Het is drukker dan Agros, zeker in het weekend. Ga doordeweeks als het kan.

Kakopetria

Over de bergweg via Kyperounta rijd je in ruim een half uur naar Kakopetria, aan de noordkant van het gebergte. Het oude dorp heeft houten balkons boven de rivier, en vlakbij staat de Agios Nikolaos tis Stegis, ook een van de UNESCO-kerken. De weg is bochtig, dus neem je tijd.

Fikardou

Een kleine drie kwartier naar het noordoosten ligt Fikardou, ook in Pitsilia. Het hele dorp is een beschermd monument, met stenen huizen die zijn hersteld zoals ze ooit waren. Het is klein en stil, dus combineer het met een lunch onderweg.

Limassol

Ongeveer 50 minuten naar het zuiden kom je bij Limassol, de stad aan zee. Daar wachten het middeleeuwse kasteel, de lange promenade en de oude stad. Het temperatuurverschil met Agros merk je zodra je uitstapt, zeker in de zomer.

Conclusie

In Agros zie je hoe ze in de Troodos nog steeds zelf rozenwater, ham en zoetigheid maken. Je kijkt bij de rozenwaterstokerij, koopt ham bij de rokerij en eet een lepelzoetje bij de maker. Van daaruit loop je de berg op of rijd je naar de beschilderde kerkjes. Kom in mei voor de rozen, of in de zomer als je even van de hitte aan de kust af wilt. Blijf liefst een paar nachten. Met de wandelpaden en de kerken erbij krijg je de omgeving niet in één dag rond.

Veelgestelde vragen